Soesterberg – Soms staat researchen gelijk aan doorbijten. In mijn poging zo dicht mogelijk bij de ervaring van een F-16 vlieger te komen, klom ik deze week in de mensencentrifuge bij het Centrum voor Mens en Luchtvaart in Soesterberg. Ik kreeg de zwaarste oefening voor mijn kiezen: de Air Combat Manoeuvre. Opgesloten in een kist zo groot als een telefooncel, zat ik zogenaamd achter een Russisch Mig jachtvliegtuig aan. En toen kwamen de bochten…

Een F-16 vlieger die op volle snelheid een bocht inzet, krijgt maximaal 9G voor zijn kiezen. Eén G is wat iedereen dagelijks ervaart: dat is de snelheid waarmee de aarde voortdurend aan je trekt. Sprint je weg met een sportauto, dan krijg je misschien 1,5G te verduren. Kermisattracties gaan tegenwoordig zelfs tot 4G, maar dat is dan ook de absolute limiet.

Kermisattractie
Geen kermisattractie kan op tegen de centrifuge bij het CML. Ik lag er al eens in voor een run van 6G. En een keer voor anderhalf uur op 3G. Maar dat is kinderspel vergeleken bij de 9G die jachtvliegers moeten verbijten als het er echt op aan komt. Ze gebruiken hiervoor een speciale techniek: de anti-G straining manoeuvre. Kort gezegd: drie seconden persen alsof je leven er vanaf hangt, naar adem happen en weer persen.

Black-out
‘Door alle spieren in je benen, je billen en je buik aan te spannen, voorkom je dat er teveel bloed uit je hersenen naar beneden wordt getrokken’, vertelt luchtvaartfysioloog Hans Wittenberg. ‘Doe je dat niet, dan krijg je een gray-out of een black-out. En uiteindelijk val je flauw. Succes!’

Het zwaarste profiel in de centrifuge is vergelijkbaar met twee scherpe bochten in een F-16. De eerste bocht duurt tien seconden en genereert 9G. De tweede duurt vijftien seconden met de teller op 8,5G. Ongelooflijk hoe lang vijftien seconden dan kan duren. Ik zag het zwart worden voor mijn ogen. Door nóg harder te ‘strainen’ kreeg ik mijn zicht weer terug. Nog vijf, vier, drie seconden… Mijn hartslag liep tijdens de oefening op tot 180 slagen per minuut. Zwetend, hijgend, verkrampt kwam ik weer tot stilstand. Een vlieger doorloopt dezelfde procedure in het heetst van de strijd zonder erbij na te denken. En da’s maar goed ook, als je op volle snelheid achter de stuurknuppel van een F-16 zit…