Platlanders leven in een tweedimensionale wereld. Die wereld is als ruitjespapier: alle mogelijke locaties zijn te vinden met behulp van twee eenvoudige coördinaten. Dat leerde ik vroeger op de middelbare school bij natuurkunde. Domme platlanders, dacht ik nog. Wij mensen weten wel beter, toch?

Pas nu ik vlieg kom ik erachter dat ik eigenlijk jarenlang heb geleefd als een platlander, zonder écht te beseffen wat de derde dimensie is. Driedimensionaal is heel iets anders dan naar boven klimmen op de Martini- of Domtoren, of een huis met twee verdiepingen. Driedimensionaal betekent dat je op elk moment de vrijheid hebt om te gaan waar je wilt. Links en rechts, maar vooral naar boven en onder.

Rollen, gieren, stampen
Al die vrijheid krijg je niet voor niets. Een vlieger (de term piloot wordt in de luchtvaart niet gebruikt, piloten zijn vliegers) hebben heel wat meer ‘controls’ dan de chauffeur van een auto. Je kunt ‘rollen’ over de langsas van het vliegtuig, ‘stampen’ over de dwarsas en ‘gieren’ over de topas. ‘Vliegen’, zegt mijn instructeur Roel Sloots terecht, ‘is balanceren op het puntje van een potlood.’

Daar zit ik dan, op vijfhonderd meter hoogte, te klunzen met mijn nieuw verworven driedimensionale vrijheid. Stuurknuppel naar links, linker voetpedaal indrukken én de knuppel naar me toe trekken, omdat ik anders hoogte verliest. Ondertussen het luchtruim in de gaten houden en de vier belangrijkste meters op het dashboard (hoogte, snelheid, kunstmatige horizon en koers). Dertig bloedstollende seconden later heb ik – jawel – één bochtje naar links voltooid. En dat is dan één van de makkelijkste manoeuvres…

Tweede natuur
Ik heb nog veel te leren, maar dat geeft niet. Vliegen wordt vanzelf een tweede natuur. Zoals je in een auto op een gegeven moment niet meer nadenkt over het terugschakelen naar de tweede versnelling voor een bocht, zo denk je bij vliegen niet meer na over de volgende reeks handelingen:

Seat belts – fastened
Electric fuel pump – ON
Lights – as required
Master Switch – check ON
Ignition Switch – check BOTH
Carburetor Heat – ON
Throttle – as required
Airspeed – 80 knots
Wingflaps – T/O
Trim – as required
Propeller Speed Control Lever – max. RPM
Wing Flaps – LDG
Approach Speed – 60 knots…

… de checklist voor een veilige landing; de terugkeer naar mijn oude, vertrouwde tweedimensionale wereld.