Ontsnappen uit de waan van de dag: boeken maken is het allermooiste!

Ontsnappen uit de waan van de dag: boeken maken is het allermooiste!

Ik begon mijn carrière als krantenjournalist: de waan van de dag, ‘oprolbaar’ geschreven in stukjes van 150 tot 500 woorden. Als ik geluk had – en dat heb ik vaak gehad – kreeg ik ruimte in de weekendbijlage: 1300 woorden voor iets dat op een verhaal begon te lijken. Maar ik wilde meer. Meer ruimte en een spanningsboog.

Nu schrijf ik verhalen voor tijdschriften en maak ik boeken. Mijn favoriete onderwerpen liggen op het snijvlak van wetenschap, techniek en avontuur. Ruimtevaart bijvoorbeeld, of de krijgsmacht.

Twee keer riep ik de hulp van kinderen in bij het maken van een boek. Kinderen zijn nieuwsgierig en onbevangen. Perfecte journalisten, dat zie je meteen als ze hun allergrootste held interviewen. Of als ze vragen verzinnen over natuur, wetenschap en techniek.

Voor sommige boeken leer ik een persoon door en door kennen. Dat gebeurde bijvoorbeeld met astronaut André Kuipers en oud-Commandant der Strijdkrachten Peter van Uhm. Het levert mooie verhalen op, die je zonder de medewerking en het vertrouwen van de hoofdpersoon niet kunt schrijven.

Op dit moment werk ik aan mijn tiende boek. Een verhaal over de Nederlandse ‘beroepsavonturier’ Marc Cornelissen, die in 2015 verongelukte tijdens een wetenschappelijke expeditie in het noordpoolgebied. Het boek over zijn werk en leven verschijnt in 2018 bij Uitgeverij Atlas / Contact.

Op de planken met astronaut André Kuipers: ruimtevaartshow voor kinderen en theatercolleges in heel Nederland

Op de planken met astronaut André Kuipers: ruimtevaartshow voor kinderen en theatercolleges in heel Nederland

Andre Kuipers -4‘Hoe ruikt het in de ruimte?’
‘Wat is je grootste ruimteblunder?’
‘Kan je trampolinespringen op de maan?’
‘Hoe werkt een raket?’
‘Is de aarde echt een blauwe planeet?’
‘Ben je door het gat in de ozonlaag gevallen?’

Kinderen stellen de vragen tijdens de collegetour met André Kuipers die ik ontwikkelde en presenteer. Bij elke editie maken driehonderd basisschoolleerlingen een fascinerende ruimtereis vol video’s, proefjes en prachtige verhalen over wetenschap en techniek. ’s Middags gaan ze aan de slag met workshops en trainingen, om zelf te ervaren hoe het is om wetenschapper of techneut te zijn.

Minimale kosten, maximaal resultaat
Het idee ontstond dankzij de vele positieve reacties op een college voor de Kinderuniversiteit in Groningen in 2013. Wat als we dit zouden doorontwikkelen tot een landelijke tournee waar scholen op kunnen inschrijven? Met universiteiten als gastheer en partners in de regio die helpen organiseren. Ik pitchte het idee bij het Techniekpact, dat meteen kansen zag en wilde samenwerken.

De Techniekpact collegetour gaat het hele land door. Sinds 2014 hebben we ruim tienduizend leerlingen bereikt op meer dan dertig verschillende locaties.


(Video: Enith van Tongeren)

Theatercolleges
Van 2014 t/m 2017 vertelde André Kuipers zijn verhaal in de theaters van Nederland. Wat begon met een aantal avonden om gaatjes in de programmering te vullen, liep uit op een volle-zalen-tournee van bijna 150 ‘theatercolleges’ in heel Nederland. Ik was bij vrijwel alle colleges betrokken als spreekstalmeester. Daarnaast runde ik een boekwinkeltje-op-locatie met daarin voornamelijk eigen werk. André was na afloop van de ‘voorstelling’ beschikbaar voor vragen, foto’s en handtekeningen.

‘Ik stel hier de vragen!’ Zelf het onderwerp in de media: dat voelt toch een beetje vreemd…

‘Ik stel hier de vragen!’ Zelf het onderwerp in de media: dat voelt toch een beetje vreemd…

‘Wil je boeken en verhalen verkopen? Dan moet je een merk van jezelf maken!’ Ik vergeet nooit de workshop die ik volgde over succesvol freelancen. Bottom line: je moet jezelf verkopen als was je Nike, Apple of McDonalds. Maar ik ben ben geen merk. Ik wil geen merk zijn. Ik wil gewoon mooie verhalen maken…

Toegegeven, het is erg vleiend als Nieuwsuur belt voor een kort vraaggesprek. Ronduit leuk is het om bij Radio 1 te vertellen over een nieuw boek of een verhaal waar je trots op bent. En van een pagina als deze in Kidsweek word ik ontzettend blij.

Ook waar: als freelancer heb je zo nu en dan publiciteit nodig. In die zin heeft de workshopleider gelijk: boeken verkopen zichzelf niet. Toch doe ik het liever met mond-tot-mond-reclame. Lezers die doorvertellen dat ze mijn boeken waarderen, of een fijne recensie schrijven op Bol.com. Roeptoeteren om maar bekend te worden, zodat ik vervolgens meer boeken verkoop, dat is niets voor mij…

Ik vind het een eer als radio, tv of schrijvende journalisten me weten te vinden. Toch ga ik lang niet op alle verzoeken van de media in. Dat heeft te maken met de volgende spelregels die ik hanteer:

1. Aandacht voor mijn boeken, verhalen of projecten? Daar werk ik door de bank genomen van harte aan mee. Helemaal als het zo mooi gebeurt als in deze reportage over een van mijn workshops.

2. Een interview over iets dat ik zelf heb meegemaakt? Als ik het een leuk onderwerp vind, graag. Zoals dit radio-interview over een man die een extreem hoge parachutesprong maakte… zonder parachute (het eerste heb ik gedaan, aan het tweede zou ik nooit beginnen).

3. Optreden als ‘deskundige’ terwijl ik dat eigenlijk niet ben? Nee, bedankt. Ik vind dat journalisten te vaak andere journalisten interviewen, in plaats van échte wetenschappers of experts. Voor interviews over klimaatverandering, ontwikkelingen in de ruimtevaart of journalistieke kwesties kun je dus beter iemand anders bellen.

4. Liever een lang interview op de radio of een diepte-interview voor de krant, dan een paar minuten grappig doen op tv. Hoog op mijn verlanglijst staat Kunststof radio (NPO Radio 1). Wie weet komt dat er ooit nog van…

Pepperspray, pooltraining en een extreme parachutesprong, mijn jaren als ‘thrill seeker’ in de tijdschriftjournalistiek

Pepperspray, pooltraining en een extreme parachutesprong, mijn jaren als ‘thrill seeker’ in de tijdschriftjournalistiek

Hoger, verder, sneller en vooral… spannender. Jules Unlimited meets Try Before You Die, maar dan op papier. Dat waren veel van mijn reportages in de jaren 2004 t/m 2011.

Nadat ik voor Quest meevoer met een onderzeeboot, kon ik meer trainingen doen met de krijgsmacht. Zo sprong ik op acht kilometer hoogte uit een vliegtuig met de commando’s, leerden mariniers me overleven boven de poolcirkel, spoten marechaussees pepperspray in mijn gezicht en onderging ik bij de luchtmacht trainingen voor vliegers van de F-16. In anderhalf jaar ging ik de hele wereld over en trainde ik met tien verschillende krijgsmachtonderdelen. Behalve tijdschriftverhalen schreef ik over mijn ‘alternatieve dienstplicht’ ook dit boek.

Vulkaanuitbarsting
Mijn honger naar adrenaline bracht me op bizarre plekken en in benarde situaties. Op IJsland bezocht ik met collega Fred Kamphues de brakende vulkaan Eyjafjallajökull. Om te ervaren hoe het leven op een offshore gasplatform is, ontsnapte ik uit een gecrashte helikopter – onder water. En bij het NK-aerobatics haalde ik halsbrekende toeren uit in een klein vliegtuig waarvan de motor afsloeg bij elke looping.

245 km/u
Voor misschien wel de spannendste thrill seeker reportage kroop ik in de huid van een motorcoureur. Met 245 kilometer per uur op het TT-circuit van Assen en dan zo laat mogelijk remmen voor een haakse bocht. Niemand die me kon beschermen, geen ervaring om op terug te vallen. Alleen twee zenuwachtige vingers op de handrem, die een crash in de grindbak konden voorkomen.